Miesięczne archiwum: Listopad 2012

Istota określenia optymalnej partii dostawy

Tradycyjny system zaopatrywania się przez przedsiębiorstwa w zapasy uwzględnia mniej lub bardziej regularne zamawianie kolejnych partii produktów oraz utrzymywanie ich w zapasie. Zwiększając wielkość zamawianych partii można zredukować liczbę zamówień a więc koszty zamawiania. Pociąga to za sobą wzrost poziomu zapasów, a więc i wzrost kosztów ich utrzymania. Można zastosować też odwrotne podejście a mianowicie ograniczyć zapasy poprzez zmniejszenie wielkości zamawianych partii oraz zwiększenie liczby zamówień. W efekcie można uzyskać zmniejszenie kosztów utrzymania zapasów oraz zwiększenie kosztów zamawiania. [1]  Optymalna partia dostawy (zamówienia) jest tą wielkością, która minimalizuje koszty zamawiania i koszty utrzymania zapasów.

Do określenia optymalnej partii dostawy posługujemy się klasycznym modelem W. Harrisa. Przedstawia go formuła:

  =

(3.1.)

gdzie:

– optymalna partia dostawy

– wielkość rocznego zapotrzebowania,

– roczny koszt utrzymania jednej jednostki w zapasie,

– koszty tworzenia zapasów jednej jednostki.

Jest to uproszczony model, który zakłada, że: [2]

  • tempo popytu (zapotrzebowania) jest stałe i znane (rozkłada się równomiernie w czasie)
  • czas dostawy towaru jest stały i znany,
  • firma dokonuje zakupów n razy w równych odstępach czasu i równych ilościach,
  • koszty utrzymania zapasów są stałe i zależą liniowo od średniego poziomu zapasów,
  • koszt zamawiania lub przestawienia produkcji jest stały dla każdej zamawianej partii dostawy niezależnie od jej wielkości,
  • zamówienia realizowane są natychmiastowo, tzn. że zamówienie i dostawa są jednoczesne – w jednym miejscu i jednym czasie,
  • towary zamawiane są w partiach, zaś cała partia umieszczana jest na składzie w tym samym czasie,
  • nie występuje zjawisko wyczerpania zapasów, ponieważ popyt czas dostawy są stałe i znane oraz można dokładnie określić, kiedy należy zamówić towary w celu uniknięcia wyczerpania zapasów,
  • zamawianym towarem jest pojedynczy produkt, nie występuje współzależność z innymi produktami.

Model ten jest pewnym uproszczeniem i dlatego nie odwzorowuje rzeczywistości. Każde przedsiębiorstwo funkcjonuje w warunkach niepewności. Oznacza to, że takie czynniki, jak stopa inflacji, czas dostawy, wyczerpanie się zapasów nie zawsze są możliwe do przewidzenia. Z tego względu wzór Harrisa należy modyfikować uwzględniając istnienie tych czynników.


[1] A. Pabian, Zakup a ograniczenie zapasów [w:] Gospodarka Materiałowa & Logistyka, 1997, nr 1, s. 13.

[2] D. Kempny, Logistyczne zarządzanie zapasami, op. cit., s. 76.

Decyzje logistyczne w sferze zarządzania zapasami

“Zapasy gromadzą się na styku dwóch strumieni logistycznych: strumienia dopływu (dostawy) i strumienia odpływu (zużycia, dystrybucji). Pozwalają uniezależnić od siebie i jednocześnie zsynchronizować te dwa strumienie. Rozbieżność w czasie strumieni dopływu i odpływu wywołuje tendencje do utrzymywania maksymalnego poziomu zapasów, lecz zarazem koszty tworzenia i utrzymania przemawiają za ich minimalizacją.” [1]

Logistyczne zarządzanie zapasami umożliwia rozwiązanie tej sprzeczności i zrównoważenie korzyści płynących z posiadania zapasów z kosztami ich utrzymania. W sferze zarządzania zapasami wyróżnia się cztery podstawowe decyzje logistyczne. Zaliczamy do nich: [2]

  1. wybór pozycji zapasów, które powinny być utrzymywane,
  2. określenie wielkości zamawianych partii dostaw,
  3. określenie punktu czasowego składania zamówień,
  4. określenie systemu kontroli zapasów.

Menedżer-logistyk zarządzający zapasami powinien umieć zdecydować, czy dana pozycja zapasów ma być produkowana na skład, czy zgodnie z otrzymanymi zamówieniami. Należy tu wziąć pod uwagę rozmiary aktualnego i przyszłego popytu na dane produkty, czy też stopień psucia poszczególnych produktów. Wówczas należy zmierzać do minimalizacji czasu przechowywania tych. Należy także ustalić, które z pozycji zapasów należy zaliczyć do nadmiernych (na skutek niewielkiego popytu) lub zbędnych. Ważna jest również umiejętność zadecydowania, które pozycje zastają na składzie, a które nie. Być może są zapasy, których nie opłaca się utrzymywać ze względu na niską marżę realizowaną na ich sprzedaży w stosunku do kosztów ich utrzymania. Pociąga to za sobą konieczność ustalenia optymalnej struktury poszczególnych grup zapasów najbardziej istotnych z punktu widzenia firmy.


[1] D. Kempny, Podstawy logistycznego zarządzania zapasami [w:]  Gospodarka materiałowa & Logistyka, 1996, nr 4, s. 76.

[2] Ibid., s. 76.

Strumienie oraz zasoby rzeczowe i informacyjne jako przedmiot logistyki

Procesy gospodarcze możemy sobie wyobrazić jako ciągły przepływ produktów — dóbr rzeczowych pozyskiwanych z przy­rody — przez kolejne fazy przetwarzania, transportu, magazyno­wania, manipulacji itp., aż do finalnych odbiorców tych dóbr, tj. konsumentów lub inwestorów. W praktyce czynniki techniczne, organizacyjne oraz ekonomiczne sprawiają, że przepływ ten może być ciągły tylko w szczególnych warunkach. Dotyczy to zarówno skali makro, jak i mikro.

Wszystkie dobra rzeczowe są poddawane procesom przetwarzania, co zajmuje odpowiedni czas. Często ze względów technicznych i or­ganizacyjnych nie da się tak zorganizować strumieni przepływu między poszczególnymi podmiotami gospodarczymi, aby nie wy­stępowały przerwy. Bywa również, że z punktu widzenia ekono­micznego nie jest wskazana taka synchronizacja przepływu (do­staw), która wyeliminowałaby przerwy. Może się okazać bardziej opłacalne, aby procesy przepływu przebiegały z odpowiednią częstotliwością, gdyż transport w małych partiach byłby zbyt kosztowny. To sprawia, że
w przepływie następują przerwy, które z kolei powodują powstawanie zapasów.

Oczywiście powstawanie i utrzymywanie zapasów ma swe źródła również w wielu innych czynnikach, a nie tylko w przer­wach w strumieniach przepływu, co wyjaśnimy w dalszych roz­ważaniach.

Przepływ dóbr rzeczowych może być rozważany w różnym przekroju i zasięgu terytorialnym.

W ujęciu mikroekonomicznym jest to przepływ w podmiocie gospodarującym — przedsiębiorstwie. W zależności od rodzaju przedsiębiorstwa (produkcyjne, handlowe, usługowe itp.) przepływ ten może być prosty bądź mniej lub bardziej złożony. Na przy­kład w przedsiębiorstwie handlowym (hurtowni) można przed­stawić go w sposób prosty, tak jak na rysunku 1.

Rys.1. Strumienie dostaw i zapasy w firmie handlowej.

Źródło: Cz. Skowronek Z. Sarjusz-Wolski, Logistyka w przedsiębiorstwie, s. 29.

Mamy tu do czynienia ze strumieniem dostaw zewnętrznych towarów od dostawcy oraz strumieniem dostaw do odbiorców, np. detalistów. W samym przedsiębiorstwie są utrzymywane zapa­sy i odbywają się procesy manipulacyjne, tak na „wejściu” (przy dostawie towaru), jak i na „wyjściu” (przy sprzedaży).

Utrzymywanie zapasów jest wynikiem nie tylko braku moż­liwości synchronizacji dostaw i sprzedaży, przeciwdziałającej ich gromadzeniu się. Zapasy mogą być również niezbędne do kom­pletowania asortymentu, stałego zachowania gotowości zaspoko­jenia potrzeb klientów itp. W pewnych przypadkach magazyno­wanie spełnia funkcje produkcyjne, np. dojrzewanie (sezonowanie) produktów.

Powiązania między logistyką, dystrybucją i gospodarką materiałową

Rys. 1. Powiązania między logistyką, dystrybucją i gospodarką materiałową.

Źródło: A. Rushton, J. Oxley, Handbook of Logistics and Distribution Management, Kogan Page Ltd., Londyn 1991.

            W tym rozumieniu logistyka pozwala patrzeć, analizować i tworzyć podstawy praktycznych działań we wszystkich fazach fizycznego przepływu materiałów w przedsiębiorstwie, przy ścis­łym powiązaniu z podmiotami rynku dostawczego, a poprzez roz­winiętą sieć dystrybucji dociera do końcowych odbiorców-konsumentów.

To bardzo zintegrowane działanie pozwala na redukcję kosztów i optymalizację działań w całym łańcuchu przepływu. Chodzi, więc nie o cząstkowe efekty, lecz efekty w całym zintegrowanym systemie, jakim jest współczesne przedsiębiorstwo. W takim zintegrowanym ujęciu zakres logistyki oraz wzajemne relacje: logis­tyki, dystrybucji i gospodarki materiałowej w skali mikroekono­micznej przedstawiono na rysunku 2. Rysunek ten, zaczerpnięty z podręcznika autorów angielskich, moim zdaniem trafnie oddaje zakres pojęciowy logistyki. Jest on zbieżny z naszym rozu­mieniem tych kategorii logistyki przedsiębiorstwa.

Rozwój logistyki we współczesnych warunkach gospodarki rynkowej następuje nie tylko w pojedynczych przedsiębiorstwach. Obejmuje również procesy przepływu w skali krajowej i globalnej. Pojawiają się nowe koncepcje i sposoby ich praktycznego wykorzystania. Powstały i rozwinęły się centra usług logistycznych, wprowadzono zasady zarządzania „odchudzającego”, „szczupłe­go” (lean management), polegające m.in. na wydzielaniu z przed­siębiorstw pewnych funkcji i obszarów oraz przeniesieniu ich do wyspecjalizowanych agend i przedsiębiorstw. Następuje udosko­nalenie elementów infrastruktury logistycznej, co przyspiesza przepływ produktów w skali globalnej, umożliwia realizację no­wych koncepcji zarządzania zapasami (Just-in-Time) itp.

Główne cele logistyki

Z punktu widzenia celów gospodarowania na logistykę mo­żemy patrzeć przez pryzmat jej zadań. Do podstawowych zadań logistyki zalicza się:

  • usprawnienie zarządzania procesami przepływu dóbr rzeczo­wych i w konsekwencji pełne zaspokojenie materialnych po­trzeb uczestników procesów logistycznych,
  • podporządkowanie czynności   logistycznych wymogom obsłu­gi odbiorcy (klienta),
  • zwiększenie efektywności  przepływu, co się wyraża przede wszystkim obniżeniem kosztów przepływu, a ujmując jak najszerzej — kosztów logistycznych.

Wymienione zadania są równoważne, wzajemnie powiązane i uwarunkowane. Sprawność przepływu to przede wszystkim do­starczenie dóbr materialnych kolejnym uczestnikom procesów gospodarczych, w sposób płynny, z wymaganą intensywnością, tak aby gromadzone zapasy, jako stabilizatory tych procesów, umożliwiały zaspokojenie potrzeb w każdym miejscu, czasie i w pożądanej ilości. Najważniejszą rolę odgrywa tutaj odbiorca–klient, którym może być podmiot gospodarujący bądź indywidu­alny konsument. Odpowiedni poziom obsługi klienta determinuje, zatem organizację procesów logistycznych.

Na sprawność przepływu powinniśmy jednak patrzeć przez pryzmat ekonomiczności i racjonalności, co przejawia się zwłasz­cza w kosztach procesów logistycznych. Zapewnienie sprawności przepływu i właściwej obsługi klientów, przy minimalizacji pono­szonych kosztów, to niewątpliwie podstawowy cel procesów logis­tyki. Całość procesów rzeczowych i informacyjno-decyzyjnych logistyki powinna być, więc zorientowana na osiągnięcie tego celu. Procesy logistyczne są częścią składową procesów gospodar­czych. Brak rozwiniętych funkcji i infrastruktury procesów gospodarczych, zwłaszcza w krajach znajdujących się w fazie trans­formacji systemowej, sprawia, że procesy logistyczne są trak­towane jako pomocnicze, wspomagające realizację procesów uznanych za podstawowe, a więc np. procesów produkcji.

            Kolejną definicją oznaczającą słowo „logistyka” i najbliższa zdefiniowaniu logistyki jako nauki jest wyjaśnienie pana I. Pilawskiego.

Logistyka – nauka zajmująca się analizą efektywności procesów logistycznych pod względem kosztów, czasu, bezpieczeństwa i wzajemnych ich relacji związanych ze specyfika rynku, na jakim konkretna organizacja funkcjonuje lub rodzajem produkcji wykonywanej przez tę organizacje, a zarazem transformacją ich wraz z zmianą uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych[1].

Główne cele logistyki według tej definicji.

  • warunkowanie efektywnego przepływu dóbr,
  • modelowanie zasobów ludzkich w celu osiągnięcia optymalizacji efektywności całego systemu logistycznego (np. analiza kosztów zwiększenia zatrudnienia w magazynie w celu zlikwidowania opóźnień dostaw, zwiększenia porządku      w magazynie).

Podstawowe składniki procesów logistycznych

Dotychczasowe rozważania pozwalają wyodrębnić następują­ce podstawowe składniki procesów logistycznych:

  • fizyczny przepływ dóbr rzeczowych,
  • procesy informacyjno-decyzyjne,
  • utrzymanie zapasów rzeczowych,
  • infrastrukturę procesów logistycznych,
  • koszty logistyczne.

Rys. 1. Podstawowe składniki procesów logistycznych i nadrzędne cele logistyki.

Źródło: Cz. Skowronek Z. Sarjusz-Wolski, Logistyka w przedsiębiorstwie, s. 19.

Wymienione składniki materialne i informacyjne procesów logistycznych powinny umożliwiać zapewnienie właściwej obsługi klienta (odbiorcy). Warunkuje to, z kolei, sukces rynkowy produ­centa, umocnienie jego pozycji na rynku i sprostanie wymogom konkurencji.

Mikro i makroekonomiczna treść logistyki

praceDefiniując istotę logistyki, jej składniki odnajdywaliśmy w całokształcie realnych procesów gospodarczych. Mikro i makro ujecie logistyki to skala rozpatrywanych zjawisk i procesów. Nie można wyjaśnić istoty i zakresu procesów logistycznych w skali makro, jeśli nie zdefiniujemy jej istoty w skali mikro.

Logistyka mikroekonomiczna to przede wszystkim logistyka podmiotu gospodarującego, logistyka w przedsiębiorstwie. W każ­dym systemie gospodarczym takie ujęcie ma podstawowe znacze­nie dla zrozumienia istoty i treści logistyki.

Treść procesów logistycznych przedsiębiorstwa jest wyznacza­na przede wszystkim przez przedmiot działalności i stopień złożo­ności realizowanych procesów gospodarczych. W każdym jednak przypadku mamy do czynienia z realnymi procesami logistycz­nymi. Złożoność i zakres procesów logistycznych są tym większe, im bardziej są skomplikowane procesy gospodarcze w przed­siębiorstwie. Jest to najlepiej widoczne w dwu skrajnych przypad­kach: w przedsiębiorstwie handlowym, dysponującym ograniczo­nym asortymentem towarów, które sprzedaje je bezpośrednio kon­sumentom, oraz w wielkim przedsiębiorstwie przemysłu przetwór­czego, posiadającym własną rozwiniętą sieć dystrybucji.

W pierwszym przypadku, mimo małej skali działalności gos­podarczej i prostoty procesów logistycznych, występują wszystkie podstawowe składniki tych procesów,
a więc:

  • realne procesy przepływu —      zakup towarów od dostawców, transport, manipulacja „na wejściu” do      przedsiębiorstwa, magazynowanie, zapasy, manipulacja
    „na wyjściu”, udostęp­nianie towarów i ich sprzedaż odbiorcom,
  • procesy informacyjne      dotyczące zakupu, sterowania zapasa­mi, sprzedaży,
  • strumienie pieniężne —      zapłata dostawcy, pozyskanie pienię­dzy od odbiorców.

 

W wielkim przedsiębiorstwie produkcyjnym procesy te ulega­ją komplikacji, ale ich istota nie ulega zmianie. Celem zakupu surowców i materiałów jest ich przetworzenie
w produkty gotowe, a nie ich dalsza odsprzedaż. To oczywiście zmienia charakter procesów, rozpadają się one na wiele faz i procesów cząstkowych. Struktura zapasów różnicuje się, powstają nowe ich rodzaje, o właściwych sobie funkcjach.

Złożoność wytwarzanych wyrobów oraz struktura produkcyj­na i technologiczna procesów wytwórczych determinują strukturę zaangażowanych materiałów, miejsca gromadzenia zapasów itp. W dużym przedsiębiorstwie wiele czynności i cząstkowych proce­sów logistycznych powtarza się wielokrotnie, natomiast w przed­siębiorstwie handlowym te same czynności i procesy mogą wy­stępować tylko raz.

Istota procesów logistycznych w obu przedsiębiorstwach jest taka sama, lecz ich zakres i stopień złożoności są często ze sobą nieporównywalne. Złożoność tych procesów wyznacza także o wiele bardziej rozwiniętą ich infrastrukturę.

Przedsiębiorstwo, niezależnie od jego skali, ma podobne cele. W warunkach gospodarki rynkowej celem jest uzyskanie nadwyż­ki przychodów nad ponoszonymi kosztami, czyli osiągnięcie zys­ku. Całość procesów gospodarczych w przedsiębiorstwie,
w tym procesy logistyczne, jest podporządkowana temu celowi.

Ujęcie logistyki w skali mikro możemy także odnosić do tych podmiotów gospodarujących, które nie są przedsiębiorstwami. W rzeczywistości gospodarczej występują podmioty, które prowa­dzą pewną działalność gospodarczą, ale nie są zorientowane na osiąganie zysku, lecz realizują inne cele, np. obronne, społeczne.

Stwierdziliśmy już uprzednio, że logistyka ma swój początek”” w działaniach wojskowych. Celem procesów logistycznych w woj­sku jest zaspokajanie materialnych
i innych potrzeb wojska.

Koszty utrzymania zapasów

Koszty utrzymania zapasów obejmują następujące koszty:[1]

  1. kapitałowe,
  2. składowania,
  3. obsługi zapasów,
  4. ryzyka

Koszty kapitałowe (utraconych korzyści z kapitału) – odzwierciedlają straty jakie ponosi firma zamrażając kapitał w zapasach, a nie w innych, opłacalnych przedsięwzięciach. Wysokość tych kosztów zależy głównie od przyjętych dla alternatywnych rozwiązań stóp procentowych. Koszty kapitałowe mogą stanowić najwyższy udział w kosztach utrzymania zapasów. Wyrażane są z reguły w procentach ogólnej wartości zapasów, które są utrzymywane przez firmę.

W firmach amerykańskich koszty kapitałowe utrzymują się na poziomie mniej więcej 8 – 40 %.wartości zapasów

            Koszty składowania związane są ruchem produktów “do” i “od” zapasów oraz koszty utrzymania zapasów w magazynie takie jak: czynsz, oświetlenie, ogrzewanie. Koszty te przybierają różną wysokość zależnie od wielkości i rodzaju zapasów. Niektóre produkty  lub towary wymagają specjalnych warunków przechowywania np. inwentarz żywy. Wówczas do kosztów składowania można zaliczyć koszty żywienia, naświetlenia czy też dodatkowych zabezpieczeń.

Do kosztów obsługi zapasów zaliczamy wydatki związane z ubezpieczeniem zapasów w magazynie od wypadków losowych (ognia, powodzi, kradzieży) oraz stosowane w niektórych stanach Ameryki podatki od wartości utrzymywanych zapasów. Ubezpieczenie na wypadek utraty lub uszkodzenia niektórych produktów może wymagać uiszczenia wysokich opłat  ubezpieczeniowych, dlatego obliczając koszty utrzymania zapasów i decydując się na zmianę ich poziomu i struktury należy wziąć pod uwagę fakt, że wydatki ubezpieczeniowe i podatki zależą od poziomu, rodzaju i wartości składowanych produktów.

Koszty ryzyka związane są ze spadkiem wartości zapasu z przyczyn pozostających poza kontrolą firmy (depracjacja na skutek starzenia się produktu, z powodu gwałtownej zmiany mody itp.) i w znacznym stopniu zależą od rozmiarów i rodzaju składowanych produktów. Kosztami ryzyka obarczone są głównie produkty żywnościowe z określonym terminem do spożycia, świeże owoce, warzywa, mięso, kosmetyki, artykuły chemiczne a także odzież.

Koszty utrzymania zapasów są kosztami zmiennymi, które ściśle zależą od wolumenu posiadanych zapasów.

Ustalenie kosztów utrzymania zapasów uwzględniających poszczególne pozycje kosztowe (koszty kapitałowe, składowania, obsługi i ryzyka zapasów) przebiega w trzech etapach.

W pierwszym etapie należy ustalić wartość utrzymywanych zapasów. Wartość ta ustalana jest z reguły na podstawie tzw.  przeciętnego kosztu zapasów czyli kosztu zakupu (nabycia) produktów stanowiących zapasy firmy lub kosztów ich wytworzenia ( jeżeli zapasy są odtwarzane w wyniku własnej produkcji firmy).

Drugi etap związany jest z ustaleniem dla poszczególnych pozycji zapasów kosztów ich utrzymania w postaci procentu wartości tego zapasu. Na procent ten składają się procenty  cząstkowe obejmujące koszty kapitałowe, składowania, obsługi i ryzyka zapasów.

Etap trzeci polega na przemnożeniu całkowitych kosztów utrzymania wyrażonych w procentach przez wartość zapasu danej pozycji.[2]


[1] D. Kempny, Zapasy w systemie logistycznym firmy, op. cit., s. 29.

[2] Zob. Ibid., s. 27-33.

Koszty dostaw (tworzenia zapasów)

praceKoszty związane z dostawą produktów ponoszone są w celu uzupełnienia zapasów. Potrzebne produkty mogą być pozyskiwane z zewnątrz bądź też produkowane wewnątrz firmy. Wówczas można powiedzieć, że koszty dostaw uwzględniają koszty zamawiania lub/i koszty przestawienia produkcji.

Do koszów zamawiania można zaliczyć wydatki związane ze składowaniem i realizacją zamówień u dostawców zewnętrznych i nie uwzględniające wydatków przeznaczonych na produkcję własną. Koszty te zawierają elementy zarówno stałe jak i zmienne. Koszt stały występuje przy każdorazowym składaniu i realizacji danego zamówienia. Utrzymuje się on na stałym poziomie w stosunku do liczby złożonych zamówień i spada wraz ze wzrostem ich wielkości.

Wydatki zmienne związane są z następującymi czynnościami:[1]

  1. 1.   przegląd składowanego zapasu,
  2. 2.   przygotowanie i realizacja dokumentacji związanej z zamówieniem,
  3. 3.   wybór dostawcy – porównanie możliwych źródeł,
  4. 4.   realizacja zamówionych dostaw,
  5. 5.   przyjmowanie odpowiedniej dokumentacji,
  6. 6.   sprawdzanie i przegląd dostarczonych produktów,
  7. 7.   przygotowanie i realizacja zapłaty.

Koszty przestawienia produkcji stanowią wydatki mogące wystąpić przy modyfikacji linii produkcyjnej w celu wytworzenia różnych serii produktów niezbędnych do odtworzenia zapasów w firmie. Wówczas stały koszt przestawienia produkcji  zawiera wydatki związane z wykorzystaniem wyposażenia inwestycyjnego, koniecznego przy przestawianiu urządzeń produkcyjnych.

Z punktu widzenia logistycznych strategii firmy istotne jest rozdzielenie stałych i zmiennych składników kosztów dostaw (zamawiania lub/i przestawienia produkcji). Kalkulacja kosztów dostaw stanowi podstawę decyzji strategicznych. Powinna ona koncentrować się na ustaleniu zmiennej części tych wydatków.

Kalkulacja rocznych kosztów zamówień / przestawień opiera się na ustaleniu kosztu związanego z poszczególnymi zamówieniami lub przestawieniami. Roczna ilość zamówień/ przestawień oddziałuje na ich roczny, całkowity koszt. Jest ona odwrotnie proporcjonalna do wielkości zamówienia lub/i liczby wytworzonych sztuk po przestawieniu produkcji.


[1] D. Kempny, Zapasy w systemie logistycznym firmy, s. 36