Miesięczne archiwum: Czerwiec 2018

Przekształcenia struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa PKP

Wymienione wcześniej uregulowania związane są z koniecznością rozdzielenia działalności wykonywania przewozów kolejowych od zarządzania infrastrukturą (patrz: Dyrektywa nr 91/440/EWG) i tym samym ze zmianami strukturalnymi w obrębie przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 58 Ustawy o transporcie kolejowym rozdział podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w zakresie zarządzania liniami kolejowymi oraz wykonywania przewozów kolejowych ma nastąpić do dnia 31 grudnia 1998r.

 Planowany sposób restrukturyzacji ma na celu poprawienie efektywności działania w przedsiębiorstwie PKP poprzez wprowadzenie sektorowej struktury zarządzania, opartej na podziale przedmiotowym
w miejsce struktury regionalno – funkcjonalnej. Przewiduje się utworzenie czterech sektorów: pasażerskiego, towarowego, trakcji i infrastruktury. Podział ten ilustruje poniższy schemat.

Schemat 1

Wydzielone sektory będą realizowały podstawową działalność PKP.
W pionach będzie prowadzona działalność pomocnicza w stosunku do działalności podstawowej.

Wyodrębniony sektor infrastruktury będzie miał za zadanie:

–  udostępnianie linii kolejowych poprzez sprzedaż tras przewoźnikom,

– zapewnienie warunków do prowadzenia ruchu kolejowego, utrzymania
i prowadzenia działań inwestycyjnych w zakresie infrastruktury,

–  pełnienie funkcji administracyjnej.

W związku z powyższym konieczne jest przekształcenie obecnych dyrekcji okręgowych kolei państwowych w dyrekcje regionów (okręgów) sektora infrastruktury, następnie powołanie dyrekcji sektora i podporządkowanie jednostek wykonawczych, realizujących obecnie zadania infrastruktury, poszczególnym dyrekcjom okręgowym. Biorąc pod uwagę te uwarunkowania zaproponowano dwa modele przekształcenia struktur PKP. W pierwszym z nich zakłada się komercjalizację PKP jako jednego podmiotu, gdzie poszczególne jednostki organizacyjne pozostaną utrzymane w strukturze przedsiębiorstwa. Zarządzanie infrastrukturą zostanie wyodrębnione organizacyjnie i do końca 1998 r. będzie powołany sektor infrastruktury o trzyszczeblowej strukturze.

W drugim proponowanym modelu przekształceń PKP zakłada się powołanie na bazie odpowiednio podzielonego i uwłaszczonego majątku PKP, dwóch podmiotów: Przedsiębiorstwa Państwowego PKP, zajmującego się działalnością przewozową i Przedsiębiorstwa Państwowego Infrastruktura z trzyszczeblową strukturą.

Poniższy schemat ilustruje zakładaną do końca 1998 r. szczegółową strukturę sektora infrastruktury kolejowej.

Schemat 2

Niezależnie od wyodrębnienia sektora infrastruktury kształtowane będą piony: energetyki kolejowej, telekomunikacji i napraw infrastruktury (patrz schemat nr 1), które zostaną utworzone z odpowiednich Zakładów przedstawionych w schemacie nr 2. Wiąże się to z pewnymi trudnościami jak na przykład ustalenie granicy podziału telekomunikacji i automatyki czy wydzieleniem nieruchomości, które mają przejść do odrębnego pionu.

Od czasu opublikowania Dyrektywy nr 91/440/EWG przedsiębiorstwa kolejowe starają się przekształcić tradycyjne struktury o zintegrowaniu pionowym w stopniowe rozdzielenie infrastruktury od eksploatacji pociągów.

W procesie tym można wyróżnić cztery różne struktury organizacyjne, są to:

  • Integracja pionowa – nie ma faktycznego rozdziału obowiązków na utrzymanie i eksploatację infrastruktury sieci kolejowej od funkcji przewozowych;
  • Wewnętrzny departament – w przedsiębiorstwie kolejowym organizuje się oddzielny departament zajmujący się infrastrukturą, który ma obowiązek określenia swych kosztów bez obowiązku wypracowania strumienia wpływów;
  • Wewnętrzna jednostka organizacyjna – stworzenie jednostki gospodarczej
    w ramach przedsiębiorstwa kolejowego, która kontroluje koszty związane
    z infrastrukturą, jak i odbiera wpływy wynikające z udostępniania tras;
  • Pełny rozdział prawny lub organizacyjny – stworzenie przedsiębiorstwa
    o oddzielnej strukturze, które zarządza infrastrukturą i sprzedaje swe usługi przedsiębiorstwom eksploatującym pociągi.

Poniżej przedstawiono etapy organizacji, na których znajdują się wybrane kraje europejskie.

Tablica 1. Organizacja działalności

*) rozpatrywane są dwa modele administrowania

Źródło: Studium La Péage. Raport końcowy. Opracował Coopers & Lybrand. Grudzień 1996.  

Na podstawie tablicy 1 można stwierdzić, że większość państw jest na etapie tworzenia departamentu wewnętrznego lub wewnętrznych jednostek organizacyjnych do spraw infrastruktury, których obowiązkiem byłoby jej utrzymywanie i eksploatacja.