Archiwa kategorii: Prace licencjackie

prace licencjackie z logistyki

Transport własny przedsiębiorstwa

Transport własny może uzupełniać bądź zastępować transport publiczny. Transport własny może obejmować środki każdej gałęzi transportu, choć zasadniczo ogranicza się najczęściej do własnego taboru samochodowego, rzadziej własnych wagonów kolejowych lub barek rzecznych.

Kierownictwo przedsiębiorstwa nie zawsze jest w pełni świadome rzeczywistych kosztów własnego transportu. Bardzo często nie jest ono np. w stanie w pełni wycenić kosztów zaplecza technicznego, kosztów administracyjnych, czy wpływu inflacji na koszty wymiany taboru.

Struktura kosztów własnego transportu może znacznie odbiegać od struktur kosztów w innych dziedzinach. Dużą część kosztów stanowią tu koszty stałe. Pełne średnie koszty przewozu określonej przesyłki zależą od jej wielkości i trasy przewozu. Według wielu przedsiębiorstw tak rozumiane koszty przewozu wielu przesyłek własnym taborem są porównywalne z kosztami przewozu pojedynczych przesyłek przez przewoźników publicznych, w związku z czym utrzymywanie własnego taboru nie ma ekonomicznego uzasadnienia.

Zarządzanie transportem własnym obejmuje wiele różnych problemów decyzyjnych, m.in.:

  • dobór taboru,
  • formy finansowania,
  • wyszukiwanie, nabór i szkolenie kierowców,
  • planowanie, wykonywanie i kontrolowanie konserwacji taboru,
  • zarządzanie wykorzystaniem taboru,

planowanie tras przewozów i wykorzystania ładowności taboru. [1]

Abt S.: Zarządzanie logistyczne,   
TNOiK, Poznań 1996, str. 34-47, 56-67.

Podstawowe systemy transportu materiałów i ludzi

Transport na powierzchni kopalni jest pierwszym ogniwem w przemieszczaniu i składowaniu materiałów od środków transportu zewnętrznego do nadszybia szybu materiałowego, którym opuszczane są na dół kopalni odpowiednio przygotowane ładunki. Do środków technicznych tego ogniwa, w kolejności ich zastosowania w dostawie materiałów, zlicza się urządzenia przeładunkowe (dźwigi, suwnice), składowiska i magazyny, a następnie środki transportu kopalnianego.

W transporcie poziomym (rys. 5) i pochyłym powiązanym z wyrobiskami chodnikowymi wyróżnia się między innymi składy wozów o różnej konstrukcji, pozwalające łatwo załadować i wyładować oraz bezpiecznie przewozić ładunek, ciągnione lokomotywami lub kołowrotami (EKO-2, EKO-D15, KH-1, PNE‑KO‑D15). Należy dodać, iż w kopalniach węgla kamiennego krajów zachodnich wprowadza się oponowe środki transportu materiałów.

Innym, lecz już w miarę rozpowszechnionym rodzajem transportu poziomego na dole kopalni są kolejki podwieszane i naspągowe.

Rys. 1: Podział środków technicznych do transportu poziomego

prace

Kolejki podwieszane jednoszynowe SKL-5000H i SKL-2500 o nośności 2,5 ‑ 5,2 T stanowią 39% wyposażenia kopalni i są podstawą dalszego rozwoju mechanizacji i transportu pomocniczego kopalni. Za nowe i rozwojowe rozwiązania w tym zakresie uznać można wykonanie w „Komag” Gliwice prototypów: kolejki jednoszynowej o udźwigu 80 kN (KSP-8), lokomotywy spalinowej LPS‑80 dostosowanej do współpracy z kolejką KSP‑8, a także wózki hamulcowe (WHK‑1, WHTK‑1) i wyciągarki (KW‑1, KW‑2).

Z przeprowadzonych badań i obserwacji ruchowych wynika, że w porównaniu z tradycyjnymi sposobami transportu materiałów, transport kolejkami podwieszonymi jednoszynowymi jest technicznie i organizacyjnieWHTKWwwwwww sprawniejszy oraz tańszy o ok. 50%. Natomiast sprawność przewozowa tych kolejek jest bardzo wysoka przy centralizacji magazynowania wszystkich materiałów, powszechnym stosowaniu ujednoliconych jednostek ładunkowych w postaci wiązek, palet i pakietów dostosowanych wagowo i gabarytowo do dołowych środków przewozowych i przeładunkowych, a także przy mechanizacji przeładunku.

Oprócz kolejek podwieszanych stosuje się w kopalniach kolejki naspągowe typu Beco-Bahn, wykorzystywane do transportu ciężkich ładunków i ludzi.

Ponieważ wyrobiska górnicze, do których dostarcza się duże ilości materiałów (tab. 5), są w ciągłym ruchu, środki transportu materiałów muszą być sukcesywnie przedłużane w miarę postępu przodka w celu ograniczenia pracochłonnego i niebezpiecznego transportu ręcznego.

Zarządzanie procesami logistycznymi

Zarządzanie procesami logistycznymi ma miejsce w określonych systemach i podsystemach logistycznych. Rodzaj systemu logistycznego jest jednym z głównych czynników determinujących sposób zarządzania. Stąd trzeba wyróżnić:

  • zarządzanie logistyczne przedsiębiorstwem jako samodzielną organizacją gospodarczą opartą na sformalizowanych zależnościach strukturalnych;
  • zarządzanie logistyczne w łańcuchu logistycznym obejmującym kilka lub kilkanaście przedsiębiorstw tworzących system metalogistyczny; jest to tzw. zarządzanie ponadorganizacyjne, oparte na umowach handlowych.

Graficznym odzwierciedleniem systemu logistycznego jest logistyczna sieć zakładowa. Obejmuje ona węzły i ścieżki, przez które przepływają strumienie materiałów, elementów kooperacyjnych i informacji. Węzły logistycznej sieci zakładowej są tworzone przez podsystem produkcji i podsystem magazynowania. Ścieżki, które przebiegają między węzłami, tworzone są przez podsystem transportowy. Węzły symbolizują funkcję przezwyciężania czasu i/lub fizycznego przeobrażenia obiektów logistycznych (materiałów i półproduktów), natomiast ścieżki symbolizują zadania przezwyciężania przestrzeni. Tak więc wspomniane podsystemy są podstawowymi czynnikami determinującymi fizyczną strukturę logistycznej sieci zakładowej. Tak rozumiana logistyczna sieć zakładowa jest podstawą przepływu strumieni materiałów, wyrobów i informacji. Obejmuje obszary przedsiębiorstwa, a także obszary współpracujących przedsiębiorstw (dostawcy, odbiorcy), zorientowane logistycznym sposobem myślenia.

W świetle przedstawionych rozważań należy wyróżnić dwa elementy logistycznej sieci zakładowej:

  • strukturę sieci zakładowej,
  • strukturę i natężenie procesów przebiegających wewnątrz sieci zakładowej.

Wyróżnione elementy stanowią podstawę dalszych rozważań nad sformułowaniem definicji zarządzania logistycznego. Sformułowanie definicji zarządzania logistycznego wymaga uwzględnienia dwóch aspektów. Są to:

  • teoria zarządzania a zarządzanie logistyczne,
  • logistyka a zarządzanie logistyczne.

Dotychczasowy dorobek teorii i praktyki logistyki wskazuje, że zarządzanie logistyczne nie jest jakąś nową metodą zarządzania, jak na przykład zarządzanie systemowe, zarządzanie przez cele czy też zarządzanie strategiczne. Nie jest też odrębną koncepcją zarządzania stosującą specyficzne, charakterystyczne tylko dla logistyki narzędzia zarządzania (instrumenty, reguły, procedury). Wyróżnia się cztery koncepcje zarządzania, przy czym jako kryterium systematyzacji przyjmuje się dominujące instrumenty zarządzania, tzw. instrumenty kierowniczych oddziaływań na organizacyjne zachowania uczestników organizacji.

Mniejsze znaczenie mają reguły kształtowania struktur i procedury operacyjne. Są to następujące koncepcje:

  • koncepcja zarządzania jako wykonywanie władzy,
  • koncepcja zarządzania administracyjnego,
  • koncepcja zarządzania przez pieniądz (ekonomiczna),
  • koncepcja zarządzania optymalizującego.

Zarządzanie logistyczne jest bliskie w sensie stosowanych metod koncepcji zarządzania optymalizującego, opartego na założeniu kwantyfikacji i algorytmizacji procesów decyzyjnych wspomaganych przez technikę obliczeniową.

Ponieważ logistyka jest określoną filozofią postępowania, czy też sposobem myślenia, zarządzanie logistyczne można uznać za orientację w zarządzaniu. Orientacja ta, w drodze określonych działań i czynności usystematyzowanych w sposób odpowiadający logice procesu zarządzania, powinna zapewnić sprawny i efektywny przepływ materiałów i wyrobów gotowych w systemach logistycznych. Są to przede wszystkim typowe czynności zarządzania, zwane funkcjami, takie jak planowanie, organizowanie i kontrolowanie.

Tak rozumiana orientacja stanowi jednocześnie komponent, czyli część składową systemu zarządzania przedsiębiorstwem, wspierając realizację jego celów. Przez system zarządzania rozumie się uporządkowany zbiór instrumentów, reguł i  procedur zarządzania oraz aparat zarządzający przedsiębiorstwem, który powiązany jest z jego otoczeniem licznymi wzajemnymi relacjami.

Organizacja sprzedaży i rynki zbytu

Podstawowym rynkiem zbytu jest kraj, w którym w 1996 roku zrealizowano 75,1 % obrotów Spółki. Największy udział w sprzedaży krajowej przypada na narzędzia ścierne ceramiczne i organiczne, które stanowią 80 % tej sprzedaży. Dla potrzeb służb handlowych została stworzona baza danych o kontrahentach, która pozwala na szybką ich obsługę Sprzedaż realizowana jest w trzech podstawowych formach:

–          sprzedaż hurtowa – Spółka posiada 72 hurtownie przedstawicielskie na terenie całego kraju, poza tym Spółka współpracuje z liczną grupą hurtowni branży narzędziowej,

–          sprzedaż detaliczna – Spółka współpracuje ze sklepami branży narzędziowej,

–          sprzedaż bezpośrednio ze Spółki oraz poprzez sklep fabryczny.

Sprzedaż na rynki zagraniczne prowadzona jest zarówno przez własne służby handlowe, jak i za pośrednictwem central handlu zagranicznego, jak: INTERVIS, METALEXPORT, BUMAR, IMPEXMETAL. Spółka posiada również własnego agenta na rynku skandynawskim.

Głównymi krajowymi odbiorcami materiałów ściernych są przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją narzędzi ściernych, takie jak: INCO Mszana Dolna, INCO Pruszków, UNION-VIS Bielsko-Biała, Wytwórnia Narzędzi Ściernych w Warszawie. Udział tych przedsiębiorstw w rynku materiałów ściernych w Polsce jest niewielki i wzrost zamówień z ich strony nie jest przewidywany. Rynek krajowy jest rynkiem silnie rozproszonym; działa na około 3000 odbiorców produkcji Fabryki. Odbiorcami wyrobów są zarówno indywidualni konsumenci, zaopatrywani przez sieć hurtowni jak i zakłady przemysłu maszynowego, paliwowo -energetycznego, materiałów ogniotrwałych, motoryzacyjnego, hutniczego, stoczniowego i innych.

Przedmiotem sprzedaży zagranicznej Spółki są materiały ścierne. Największy udział w sprzedaży eksportowej przypada na węgliki krzemu (metalurgiczny i czarny) – 75,0 % oraz elektrokorundy 21,5 %.

Spółka sprzedaje swoje wyroby głównie do krajów europejskich. Najistotniejszym rynkiem zbytu w 1996 roku był rynek niemiecki, na którym Spółka sprzedała o  Skamielna Biała 95 % węglika krzemu metalurgicznego.

Najwięksi konkurenci zagraniczni to: TYROLIT, RAPPOLD i TREIBACHER z Austrii, firmy niemieckie  KLINGSPOR, DRONCO, PFERD i NAXOS UNION, NORTON z Francji, UNIVERSAL z Anglii, czeska firma CARBORUNDUM ELECTRITE, MOLEMAB z Włoch, BAY STATE z Luksemburga oraz Ukraina i Chiny w zakresie dostaw materiałów ściernych.

Krajowi konkurenci to przede wszystkim: Fabryka Tarcz Ściernych Grodzisk Mazowiecki, INCO Mszana Dolna, INCO Pruszków, Klingspor Kozy i P.P.H DELTA FLEX Warszawa.

W Fabryce Materiałów i Wyrobów Ściernych Unifam S.A trwają prace nad opracowaniem i wdrożeniem Systemu Zapewnienia Jakości oraz uzyskaniem certyfikatu jakości. Zasadniczym elementem w pracach nad projektowaniem Systemu było właściwe dostosowanie istniejącej struktury organizacyjnej dla zapewnienia warunków umożliwiających jego wdrożenie i sprawne nim zarządzanie. W związku z powyższym podjęto decyzję o zmianie z dniem 01 stycznia 1997 roku struktury organizacyjnej. Powołano Pełnomocnika d/s Jakości, który odpowiedzialny jest za stały rozwój Systemu, doskonalenie jego organizacji, funkcjonowania i zarządzania oraz utworzono stanowisko Szefa Produkcji, któremu bezpośrednio podlegają wydziały produkcyjne. Obecna struktura zapewnia warunki umożliwiające sprawne zarządzanie oraz zabezpiecza niezależność i skuteczność w działaniu.

Głównym założeniem strategicznym działania Spółki UNIFAM S.A na najbliższe lata jest utrzymanie dominującej pozycji w branży na rynku krajowym oraz ciągła poprawa pozycji na rynkach zagranicznych. Dążenia Spółki skierowane będą  do wykorzystania istniejących mocy produkcyjnych w zakresie narzędzi ściernych ceramicznych i organicznych przeznaczonych dla przemysłu hutniczego, odlewniczego i samochodowego. Konieczne będzie opanowanie wytwarzania narzędzi dla wyższych szybkości eksploatacyjnych rzędu 60 ÷ 80 m/s, narzędzi organicznych do cięcia stali szlachetnych oraz wyrobów ogniotrwałych oferowanych przemysłowi ceramiki szlachetnej i sanitarnej. Ważnym etapem w utrzymaniu obecnych rynków zbytu oraz pozyskaniem nowych było zakończenie prac związanych z opracowaniem i wdrożeniem Systemu Zapewnienia Jakości wg normy ISO 9001 i uzyskanie certyfikatów na produkowane wyroby.

Zakres zadań działu transportu

Do podstawowych zadań Działu Transportu należy:

  1. Realizacja przewozów zgodnie z potrzebami Spółki.
  2. Zamawianie, podstawianie oraz nadzór nad terminowym i prawidłowym wykorzystaniem i rozliczanie środków transportowych.Nadzór nad operacjami kasowymi oraz kontrola raportów kasowych.
  3. Racjonalne eksploatowanie i utrzymanie w bieżącej sprawności posiadanych środków transportowych i sprzętowych.
  4. Rozliczanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami, paliw i olejów zużywanych przez pojazdy.
  5. Zapewnienie terminowego rozładunku i załadunku wagonów i innych środków transportowych.
  6. Dokonywanie analiz wykorzystania środków transportowych oraz stawianie wniosków.
  7. Prowadzenie prawidłowej pracy warsztatu samochodowego oraz brygady transportowej.
  8. Wykonywanie funkcji spedycyjnych według potrzeb.
  9. Dokonywanie odbioru przesyłek kolejowych zgodnie z obowiązującymi przepisami.

10. W przypadkach stwierdzonych uchybień w przewozach kolejowych sporządzanie protokołów odbioru, reklamowania przesyłek i wykonywanie innych czynności, niezbędnych w związku z zaistniałą sytuacją.

11. Realizacja zleceń usługowo-produkcyjnych w zakresie transportu oraz zamawianie, w miarę potrzeb,  zewnętrznych środków transportowych.

12. Kontrolowanie i utrzymywanie środków transportowych i sprzętowych w stałej sprawności dyspozycyjnej, zapewniającej niezakłócony tok pracy Spółki.

13. Stała konserwacja i utrzymywanie w sprawności technicznej bocznicy kolejowej.

14. Prowadzenie stałej kontroli w zakresie właściwej eksploatacji transportu kołowego i sprzętu.

15. Opracowywanie i bieżące realizowanie planów przeglądów napraw i konserwacji pojazdów i sprzętu w Spółce.

16. Składanie zapotrzebowań na części zamienne, zapewniające ciągłą pracę środków transportowych.

17. Zabezpieczenie gospodarki transportowej pod względem bhp, p.poż i przed kradzieżami.

18. Realizacja ustalonej przez Zarząd Polityki Jakości.

Schemat 1: Struktura organizacyjna Działu Transportu.

mgr

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z fabryki

Do zarządzania zapasami firma wykorzystuje następujące wielkości:

  • Optymalną partię dostawy
  • Optymalny czas między zamówieniami
  • Optymalną liczbę zamówień w roku  

Tabela: Zestawienie wyników dla podstawowych wielkości wykorzystywanych w zarządzaniu zapasami w latach 1997-99·

 

 

Wyszczególnienie

 

 

1997 r.

 

 

1998   r.

 

 

1999   r.

Wielkość rocznego zaporzebowania

na elektrokorund normalny (w tonach)

11   923,80

12   408,00

12   329,40

Koszt tworzenia jednej jednostki zapasów

35,0

35,8

36,4

Roczny koszt utrzymania jednej

jednostki w zapasie (zł./tonę)

328,0

328,8

329,5

Optymalna   partia dostawy w tonach

50,44

51,98

52,19

Optymalny   czas między zamówieniami

w   dniach

1,54

1,53

1,54

Optymalna   liczba zamówień w roku

236

238

236

Wielkość rocznego zaporzebowania

na elektrokorund szlachetny (w tonach)

1   450,6

1458.87

1457.65

Koszt tworzenia jednej jednostki zapasów

46,7

47,0

47,3

Roczny koszt utrzymania jednej

jednostki w zapasie

328,0

328,8

329,5

Optymalna   partia dostawy w tonach

20,32

20,42

20,45

Optymalny   czas między zamówieniami

w   dniach

5,11

5,10

5,12

Optymalna   liczba zamówień w roku

71,38

71,44

71,20

Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z fabryki

Dla zapewniena prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa ustalono minimalne wielkości poszczególnych surowców oraz półfabrykatów, które powinny pozostawać w zapasach Spółki. Wielkości te przedstawia tabela ..

Tabela

Minimalny poziom zapasów

Wyszczególnienie

w   tonach

Wyszczególnienie

w   tonach

 

 

 

 

       Zapasy

      Półfabrykaty   

SIC czarny

298,64

SiC czarny

93,25

SiC metalurgiczny

29,00

Mikroproszki

3,33

Regenerat z EABrc

x

EA

105,23

Mikroproszki

16,08

EA chromowy

0,43

Elektrokostki

134,81

EA półszlachetny

0,20

EA

218,18

EB

187,21

EA chromowy

0,35

Spoiwialnia

8,21

EB

1   031,24

 

Tarcze ceramiczne

181,24

Tarcze organiczne

271,30

Wyroby magnezytowe

3,65

Segmenty ceramiczne

1,31

Segmenty organiczne

0,03

Razem

2 185,83

Razem

397,86

Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z fabryki


  • Obliczeń dokonano na podstawie wzorów zawartych w M. Ciesielski,  Logistyka, Wyd. ZUW TERRA, Poznań 1996.

Przedmiot działalności badanej firmy

W dotychczasowym kształcie UNIFAM S.A jest unikalną w skali Europy firmą produkującą zarówno ziarno ścierne jak i narzędzia ścierne. Z jednej strony pozwala to na elastyczność asortymentową w branży, z drugiej jednak powoduje bardzo odczuwalne uzależnienie od sytuacji w przemyśle przetwórczym. Wynika to z tego, że asortyment wyrobów oferowanych przez UNIFAM S.Aprzeznaczony jest głównie dla odbiorców przemysłowych.

Główni udziałowcy ( w % ).

  1. Skarb Państwa  – 46,7444
  2. Impexmetal – 19,4306
  3. Agencja Rozwoju Przemysłu – 17,9348
  4. Wielkopolski Bank Kredytowy – 14,3478
  5. PKN – 1,0837

Pozostali udziałowcy posiadają mniej niż jeden procent akcji, co im ogólnie daje 0,7587 % wszystkich akcji.

Spółka UNIFAM S.A prowadzi działalność produkcyjną, handlową i usługową w zakresie:

–                     materiałów ściernych takich jak: węgliki krzemu, elektrokorundy, regeneraty i pochodne,

–                       wyrobów ściernych takich jak: ściernice, segmenty ścierne, płyty, wyroby ogniotrwałe i   pochodne,

–          usług przemysłowych.

Działalność produkcyjna prowadzona jest przez trzy podstawowe wydziały produkcyjne:

–          Wydział Węglika Krzemu ( P-1 ),

–          Wydział Elektrokorundu ( P-2 ),

–          Wydział Tarcz Ściernych ( P-4 ).

Poza działalnością produkcyjną Fabryka posiada także, dla zapewnienia ciągłości produkcji, wydziały pomocnicze, takie jak:

–          Wydział Mechaniczno – Konstrukcyjny ( T-1 )

–          Wydział Elektryczny ( T-2 )

–          Wydział Energetyczny (T-3)

–          Wydział Utrzymania Ruchu ( T-4 )

–          Wydział Obróbki Mechanicznej ( T-5 )

–          Dział Transportu (HT)

Dodatkowo jest prowadzona również działalność socjalno – bytowa.

Spółka posiada dwa ośrodki wypoczynkowe (Jastrzębia Góra, Mąkolno), które świadczą usługi w formie organizowania wypoczynku. Fabryka świadczy usługi hotelarskie i gastronomiczne, zarówno dla pracowników Spółki jak i osób z zewnątrz.

Naturalna podatność magazynowania zapasów

Naturalna podatność magazynowa jest to odporność zapasów na warunki i skutki magazynowania , wynikająca z fizycznych, chemicznych i biologicznych cech i właściwości zapasów.

Powyższe cechy magazynowanych zapasów warunkują określony stopień:

  1. wrażliwości na warunki atmosferyczne,
  2. odporności na piętrzenie,
  3. podatności do wybuchu, samozagrzewanie,  samozapalanie oraz łatwopalności,
  4. szkodliwości dla ludzkiego zdrowia,
  5. możliwości uszkodzenia lub zniszczenia innych artykułów stykających się z danym zapasem,
  6. podatność do występowania ubytków naturalnych.

Są to zapasy wyrobów które z jakichś powodów są odporne lub nie na słońce, wilgoć, opady atmosferyczne. Poza tym bada się, czy nabyte artykuły są podatne na ściskanie. Od tego zależy, czy będą one w magazynie składowane w  wolno stojące stosy, czy też układane na regałach.

W znaczącym stopniu utrudniające proces magazynowy są materiały niebezpeczne. Wymagają one dużej uwagi i prawidłowego składowania, ponieważ przy nieprawidłowym obchodzeniu się z nimi mogą spowodować utratę zdrowia ludzkiego bądź śmierć lub uszkodzenie innych zapasów i materiałów. Podobnie jest z materiałami trującymi. W razie nieprawidłowego ich obsługiwanie mogą przedostać się do organizmu ludzkiego a tym samym spowodować uszczerbek na zdrowiu bądź śmierć.

Istnieje cała gama artykułów spożywczych i przemysłowych, która charakteryzuje się właściwościami ubytkowymi, czyli podatnością na występowanie nie dającego się uniknąć ilościowego ubytku masy objętości lub wymiaru zapasu. Ubytki naturalne mogą być spowodowane zachodzącymi procesami biochemicznymi i fizycznymi lub czynnościami manipulacyjnymi. [1]

Znajomość naturalnej i technicznej podatności magazynowej pozwala na określenie zbioru wymagań dla danego zapasu, dotyczących przede wszystkim rodzaju budowli magazynowej, sposobu składowania, warunków mikroselimatycznych, dopuszczalnego okresu przechowywania a także możliwości przechowywania z innymi zapasami w jednej przestrzeni magazynowej.

Przy ustalaniu możliwości wspólnego przechowywania zapasów należy pamiętać, że w jednej przestrzenie nie można prz4chowywać ze sobą wyrobów, które oddziałują na siebie w sposób szkodliwy, a więc:

–         trucizn i środków szkodliwych dla zdrowia z artykułami spożywczymi,

–         materiałów palnych lub wybuchowych z utleniaczami,

–         wyrobów wydzielających zapachy z wyrobami przyswajającymi obce zapachy,

–         wyrobów pylących w wyrobami wchłaniającymi i zatrzymującymi pyły,

–         wyrobów, które przez wzajemne oddziaływanie mogą zmienić swoją budowę i właściwości lub tworzyć nowe związki chemiczne.

W celu ułatwienia poznania przeciwwskazań składowania danego zapasu z innymi zapasami opracowany został wykaz wyrobów w postaci tabeli wykluczeń, których składowanie w tym samym pomieszczeniu magazynowym jest zabronione.


[1] M. Lisińska-Kuśnierz, Wybrane zagadnienia z przechowalnictwa towarów,  AE w Krakowie, Kraków 1992, s. 11.

Logistyczne zarządzanie zapasami

Zapasy zbędne zostały omówione wcześniej.

Z punktu widzenia logistycznego zarządzania zapasami, bardzo korzystny jest podział zapasów za pomocą metody ABC. Umożliwia ona skoncentrowanie uwagi firmy na szczególnie ważnych pozycjach lub grupach zapasów. Według tej metody zapasy dzieli się na grupy:[1]

A – zapasy ”cenne” – według ilości asortymentów 5 – 10 %ogólnej masy i o udziale wartościowym sięgającym 75 – 80 % całości,

B - zapasy stanowiące około 20 % całości,

C - zapasy o charakterze masowym.

W metodzie tej kładzie się nacisk na asortymenty o podstawowym znaczeniu dla firmy. Uwzględnia ona  kategorie cenności (istotności zapasów), które odgrywają  decydującą rolę przy analizie kosztów i sterowaniu zjawiskiem wyczerpania się zapasów. Zaliczamy do nich: [2]

  1. 1.   najwyższy priorytet: zapasy krytyczne – nie mogą się wyczerpać,
  2. 2.   wysoki priorytet: zapasy istotne – limitowany poziom zapasów,
  3. 3.   średni priorytet: zapasy potrzebne – okazjonalnie limitowane (dopuszczalne wyczerpanie),
  4. 4.   mały priorytet: zapasy pożądane – wyczerpanie dozwolone.

            Ważność (cenność) zapasu można wyselekcjonować biorąc pod uwagę inne kryteria a mianowicie:[3]

  1. zapasy absolutnie niezbędne do produkcji,
  2. zapasy o krótkim okresie przechowywania,
  3. zapasy o krytycznym znaczeniu dla utrzymania produkcji,
  4. zapasy o długim czasie dostawy  ( okres między zamówieniem a dostawą),
  5. zapasy podatne na kradzież,
  6. zapasy dóbr charakteryzujących się dużymi gabarytami lub dużą wagą,
  7. zapasy, które mogą stać się nieprzydatne ze względu na zmianę lub unowocześnienie produkcji,
  8. zapasy wymagające specjalnego składowania (np. gazy toksyczne, materiały radioaktywne).

Podział zapasów według tej metody pozwala rozróżnić zapasy bardziej istotne od mniej istotnych.


[1] D. Kempny, op. cit., s. 19.

[2] Ibid., s. 20

[3] D.Del Mar.: Operartions and Industrial Management, Aesigning and Managing for Produkctivity, Mc Graw-Hill  Inc., New York, 1985, s. 263-264.

Podstawowe pojęcia z zakresu gospodarki magazynowej

Gospodarka magazynowa odgrywa istotną rolę w przedsiębiorstwie. Z jednej strony poprzez możliwość przechowywania materiałów zapewnia ciągłość produkcji, z drugiej zaś umożliwia poprzez magazynowanie wyrobów gotowych elastyczność sprzedaży.

Przez pojęcie gospodarki magazynowej należy rozumieć „działalność obejmującą zespół środków, czynności organizacyjnych, technicznych i ekonomicznych związanych z przechowywaniem zapasów magazynowych”[1]

Podstawową jednostką gospodarki magazynowej jest magazyn (skład). Jest to “jednostka organizacyjno – funkcjonalna wyposażona w środki techniczno – organizacyjne umożliwiające przechowywanie zapasów zgodnie z obowiązującymi zasadami”[2]

Do środków techniczno – organizacyjnych zaliczamy: [3]

  1. Wyodrębnioną przestrzeń w postaci budowli magazynowych tj. place składowe, budynki magazynowe, pomieszczenia,
  2. Wyposażenie techniczne tj. urządzenia do składowania (podkłady, stojaki, wieszaki, regały, rusztowania paletowe), środki transportu wewnętrznego i magazynowego (podnośniki, przenośniki, wyciągi, suwnice, żurawie, wózki), urządzenia pomocnicze do transportu u magazynowania (palety, pojemniki, kontenery, urządzenia do paletowania, pakietyzowania i pakowania ładunków, sprzęt do znakowania ładunków).
  3. Wyposażenie organizacyjne w postaci schematu organizacyjnego, zakresów czynności pracowników, instrukcji, regulaminu.
  4. Personel magazynowy o kwalifikacjach umożliwiających wykonywanie czynności magazynowych w sposób właściwy,
  5. Ewidencja obrotów magazynowych prowadzona w formie kartotek.

[1] Z.Dudziński, Organizacja gospodarki magazynowej, PTE, Katowice, 1981, s.8.

[2] R. Bąkowski, Leksykon magazynowania, PWE, Warszawa,1982,s.81.

[3] Ibid.,

Funkcja i podział magazynów

Magazyny występują zarówno w podsystemie zaopatrzenia produkcyjnym jak i dystrybucyjnym. Można więc powiedzieć, że magazyny stanowią rezerwy materiałów i produktów gromadzonych w celu amortyzowania, buforowania zakłóceń w otoczeniu, w  „źródle”, czyli u dostawców materiałów, w samym systemie logistycznym, a także w celu zagwarantowania zaopatrzenia rynku konsumenta – „ujścia”. [1]

Przyjmując jako kryterium podziału rodzaj jednostki organizacyjnej rozróżnia się magazyny:[2]

  1. przemysłowe
  2. usługowe
  3. handlowe
  4. transportu i spedycji

Zadaniem magazynów przemysłowych jest zapewnienie rytmicznego zaopatrzenia produkcji (magazyny materiałowe) i rytmicznego zbytu produkcji zakończonej (magazyny wyrobów gotowych).

Ze względu na funkcję wykonywaną w przedsiębiorstwie magazyny przemysłowe możemy podzielić na:[3]

  1. materiałowe (surowcowe)  – służące do przechowywania materiałów pomocniczych i podstawowych przeznaczonych do zużycia wewnątrz przedsiębiorstwa,
  2. półfabrykatów (produkcja w toku) –  służące do przechowywania częściowo przerobionych materiałów w postaci detali lub podzespoó przeznaczonych do przerobu wewnątrz przedsiębiorstwa,
  3. wyrobów gotowych –  służące do przechowywania wytworzonych w przedsiębiorstwie wyrobów przeznaczonych na sprzedaż,
  4. opakowań -  służące do przechowywania opakowań zwrotnych lub własnych,
  5. depozytowe - przeznaczone do okresowego przechowywania materiałów reklamowych, postawionych do dyspozycji dostawcy lub materiałów czekających na odbiór jakościowy.

Magazyny usługowe – przeznaczone są do przechowywania sezonowych i okresowych nadwyżek towarów, których właścicielami są przedsiębiorstwa nie posiadające odpowiedniej przestrzeni do ich magazynowania. Zleceniodawcami w głównej mierze są przedsiębiorstwa, w których budowanie i eksploatacja własnych magazynów jest nieopłacalna.

Poza tym magazyny usługowe świadczą na rzecz zleceniodawców następujące usługi:

  1. organizowanie cznynności przeładunkowych,
  2. spedycji krajowej i zagranicznej,
  3. kompletowanie partii wysyłkowych,
  4. przepakowywanie i znakownie ładunków,
  5. konserwowanie przechowywanych zapasów.

Magazyny handlowe są tworzone w jednostkach obrotu towarowego (centralach zbytu, biurach sprzedaży , hurtowniach, jednostkach sprzedaży detalicznej itp.) będących pośredniczącymi w zakupie pomiędzy producentami i użytkownikami. Dzielą się one na magazyny:

a)   hurtowe  – odbierają z przemysłu wyroby w dużych partiach wysyłkowych ,które następnie przeformowują i wysyłają w partiach przystosowanych do potrzeb handlu detalicznego. Są one tworzone głównie jako magazyny branżowe lub rejonowe wielobranżowe.

b)  detalu - charakteryzują się stosunkowo małą pojemnością oraz wieloasotymentowością towarów.

Zadaniem magazynów handlowych jest przygotowanie odpowiednich zestawów towarowych zgodnie z potrzebami odbiorców co do czasu, ilości i miejsca.


[1] Z. B. Szałek, Logistyka-…,op. cit., s. 111.

[2] R. Bąkowski, Leksykom…, op. cit., s. 81.

[3] Z. Dudziński, Organizacja gospodarki…, op. cit., s.12.