Strumienie oraz zasoby rzeczowe i informacyjne jako przedmiot logistyki

Procesy gospodarcze możemy sobie wyobrazić jako ciągły przepływ produktów — dóbr rzeczowych pozyskiwanych z przy­rody — przez kolejne fazy przetwarzania, transportu, magazyno­wania, manipulacji itp., aż do finalnych odbiorców tych dóbr, tj. konsumentów lub inwestorów. W praktyce czynniki techniczne, organizacyjne oraz ekonomiczne sprawiają, że przepływ ten może być ciągły tylko w szczególnych warunkach. Dotyczy to zarówno skali makro, jak i mikro.

Wszystkie dobra rzeczowe są poddawane procesom przetwarzania, co zajmuje odpowiedni czas. Często ze względów technicznych i or­ganizacyjnych nie da się tak zorganizować strumieni przepływu między poszczególnymi podmiotami gospodarczymi, aby nie wy­stępowały przerwy. Bywa również, że z punktu widzenia ekono­micznego nie jest wskazana taka synchronizacja przepływu (do­staw), która wyeliminowałaby przerwy. Może się okazać bardziej opłacalne, aby procesy przepływu przebiegały z odpowiednią częstotliwością, gdyż transport w małych partiach byłby zbyt kosztowny. To sprawia, że
w przepływie następują przerwy, które z kolei powodują powstawanie zapasów.

Oczywiście powstawanie i utrzymywanie zapasów ma swe źródła również w wielu innych czynnikach, a nie tylko w przer­wach w strumieniach przepływu, co wyjaśnimy w dalszych roz­ważaniach.

Przepływ dóbr rzeczowych może być rozważany w różnym przekroju i zasięgu terytorialnym.

W ujęciu mikroekonomicznym jest to przepływ w podmiocie gospodarującym — przedsiębiorstwie. W zależności od rodzaju przedsiębiorstwa (produkcyjne, handlowe, usługowe itp.) przepływ ten może być prosty bądź mniej lub bardziej złożony. Na przy­kład w przedsiębiorstwie handlowym (hurtowni) można przed­stawić go w sposób prosty, tak jak na rysunku 1.

Rys.1. Strumienie dostaw i zapasy w firmie handlowej.

Źródło: Cz. Skowronek Z. Sarjusz-Wolski, Logistyka w przedsiębiorstwie, s. 29.

Mamy tu do czynienia ze strumieniem dostaw zewnętrznych towarów od dostawcy oraz strumieniem dostaw do odbiorców, np. detalistów. W samym przedsiębiorstwie są utrzymywane zapa­sy i odbywają się procesy manipulacyjne, tak na „wejściu” (przy dostawie towaru), jak i na „wyjściu” (przy sprzedaży).

Utrzymywanie zapasów jest wynikiem nie tylko braku moż­liwości synchronizacji dostaw i sprzedaży, przeciwdziałającej ich gromadzeniu się. Zapasy mogą być również niezbędne do kom­pletowania asortymentu, stałego zachowania gotowości zaspoko­jenia potrzeb klientów itp. W pewnych przypadkach magazyno­wanie spełnia funkcje produkcyjne, np. dojrzewanie (sezonowanie) produktów.