Archiwa tagu: procesy przepływu

Procesy przepływu

O wiele bardziej złożone są procesy przepływu, a także gro­madzenia i utrzymywania zapasów w przedsiębiorstwach pro­dukcyjnych, zwłaszcza przemysłowych. W ich strukturze możemy wyodrębnić trzy podstawowe sfery przepływu (rysunek 1):

  • zaopatrzenia,
  • produkcji,
  • zbytu.

Rys. 1. Przepływ materiałów w firmie przemysłowej.

pracezlogistyki

Źródło: Cz. Skowronek, Analiza …, jw., s.30.

W przedsiębiorstwie przemysłowym, podobnie jak w handlo­wym, mamy do czynienia ze strumieniami dostaw oraz strumienia­mi sprzedaży. Przez te strumienie przedsiębiorstwo styka się z ukła­dami zewnętrznymi. Z kolei wewnątrz przedsiębiorstwa wyodręb­nia się procesy przepływu, manipulacji, magazynowania, a także utrzymania zapasów.

Procesy logistyczne, zwłaszcza w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych (o złożonej strukturze produkcyjnej i produktowej), które wymagają zaopatrywania w szeroki asortyment surow­ców, materiałów, półfabrykatów, części i usług obcych, są skom­plikowane. Mogą być też rozwinięte procesy logistyczne obejmu­jące nie tylko sferę zbytu, lecz także całokształt procesów dystry­bucji, np. sieć hurtowni, sklepów detalicznych, punktów sprze­daży, serwisu.

Przez mikroekonomiczne ujęcie procesów logistycz­nych rozumie się przede wszystkim logistykę w przedsiębior­stwach[1].

Na wstępie zaznaczyłem, że na procesy gospodarcze może­my także patrzeć przez pryzmat przepływu dóbr od źródeł ich pozyskania z przyrody aż do finalnych odbiorców. W całym przepływie można wyodrębnić wiele faz, a w nich z kolei po­szczególne ogniwa.

Podstawowe fazy mogą być np. następujące:

  • pozyskanie surowców z przyrody,
  • przetwórstwo surowców w materiały i półfabrykaty,
  • produkcja półfabrykatów, części i elementów,
  • produkcja dóbr finalnych, konsumpcyjnych i produkcyjnych,
  • handel środkami produkcji,
  • handel środkami konsumpcji,
  • procesy usługowe, naprawy, remonty,
  • pozyskanie odpadów i ich przepływ do sfer przetwórstwa.

Całość tych procesów w gospodarce tworzy sferę produkcji materialnej, a przepływ między poszczególnymi podmiotami tej sfery następuje w drodze aktów kupna-sprzedaży na rynku, czyli ma charakter towarowo-pieniężny.

Infrastruktura techniczna, a więc środki transportu, budynki i budowle magazynowe, urządzenia do składowania i manipulacji, opakowania transportowe, umożliwia przepływ.

Logistyka w ujęciu makro to całokształt przepływu dóbr materialnych w gospodarce, wielkość i struktura utrzymywa­nych zapasów, a także infrastruktura techniczna warunkująca procesy przepływu i utrzymania zapasów.

Składnikiem procesów logistycznych są także procesy informacyjno-decyzyjne. Informacje odzwierciedlają przepływ i stan zasobów rzeczowych i jednocześnie są wykorzystywane w stero­waniu procesami przepływu. Współczesna gospodarka tworzy masowe potoki informacyjne. Informacje muszą być gromadzone, odpowiednio sklasyfikowane, kodowane i wykorzystywane w procesach decyzyjnych. Można wiec powiedzieć, że przepływ rzeczo­wy produktów zarówno w przedsiębiorstwie, jak i w całej gos­podarce krajowej, a także w ujęciu globalnym, nie byłby możliwy bez aktywnej roli procesów informacyjnych.

Ze względu na potencjał osobowy, a często nawet kapitało­wy, procesy informacyjno-decyzyjne są równoważne w stosunku do procesów fizycznego przepływu dóbr. Liczba osób zatrud­nionych w działach biorących udział w procesach informacyjnych (służba zaopatrzenia, zbytu, marketingu, przetwarzania informa­cji) jest często większa od liczby osób zatrudnionych w procesie fizycznego przepływu (w transporcie, magazynach).

Sprawność procesów informacyjnych zależy w poważnym stopniu od ich infrastruktury, na którą składają się:

  • systemy kodowania i identyfikacji dóbr rzeczowych (su­rowców, materiałów, wyrobów, towarów),
  • dokumentacja przepływu (dowody przyjęcia, wydania, fak­tury, dyspozycje, listy przewozowe itp.),
  • systemy kodowania  dokumentów, kontraktów, własnych ko­mórek organizacyjnych i stanowisk pracy,
  • systemy obiegu dokumentów,  instrukcje ich wypełniania,
  • przetwarzanie informacji oraz ich grupowanie i agregowanie w różnych przekrojach czasowych oraz dla różnych funkcji dyspozycyjno-decyzyjnych,
  • techniczne środki emisji,  przetwarzania, gromadzenia i upo­wszechniania informacji (komputery, urządzenia peryferyjne, systemy łączności).

Tak, więc procesy informacyjne logistyki to także strumienie i zasoby (bazy danych) oraz cała infrastruktura techniczna umoż­liwiająca korzystanie z informacji przy sterowaniu procesami przepływu dóbr rzeczowych.

Niektórzy autorzy, np. przewodniczący Europejskiego Stowa­rzyszenia Logistycznego P.W. Bolt[2], za integralny składnik procesów logistycznych uważają także strumienie przepływu pieniądza.

Takie podejście ma oczywiście swoje uzasadnienie. Strumienie pieniężne są integralnie związane z procesami zakupu i sprzedaży, które są podstawową treścią procesów logistycznych. Przepływ pieniężny miedzy dostawcą a odbiorcą jest tu rozpatrywany tylko z punktu widzenia takich elementów, które łączą się ściśle z procesami logistycznymi i jednocześnie mają wymiar pieniężny. Dotyczy to np. negocjacji cen zakupu i sprze­daży, kontroli zgodności płaconych i uzyskanych cen z wcześniej­szymi uzgodnieniami, terminowości zapłaty za dostarczone produk­ty bądź ustalenia i wyegzekwowania skutków nieterminowej za­płaty.

Włączanie strumieni pieniężnych do procesów logistycznych w żadnym stopniu nie wyczerpuje tych wszystkich funkcji, które wiążą się z zarządzaniem finansami w przedsiębiorstwie. W wa­runkach gospodarki rynkowej funkcje te są szczególnie ważne; pełnią je wyodrębnione służby przedsiębiorstwa.


[1] Cz. Skowronek, Analiza …, jw., s.30.

[2] P.W. Bolt, Zarządzanie przepływem produktów „ Problemy Magazynowania i Transportu” 1992, s.33